Contact vvp

Nieuws

Problematische verzamelzucht in Artsenkrant

12
sep

Problematische verzamelzucht bij ouderen: De Artsenkrant wijdde een voorbeschouwend artikel aan het VVP- symposium hierover, dat donderdag 2 oktober plaatsgrijpt.

Verzamelen, wie doet het niet? Eigenaars zijn niet zelden trots op hun zorgvuldig geselecteerde collecties, van foto's en munten tot wijnen en schilderijen. Maar verzamelzucht kan ook uit de hand lopen: sommige mensen stapelen alles op wat ze maar kunnen vinden, waardoor hun huis onbewoonbaar en zelfs onveilig wordt. Zeker bij ouderen is 'verzamelwoede' een welbekend fenomeen. Reden genoeg voor de Vlaamse Vereniging voor Psychiatrie om een symposium aan dit onderwerp te wijden.

Veel psychiaters worden in hun praktijk vroeg of laat geconfronteerd met 'compulsive hoarding' of problematische verzamelwoede, vooral dan bij ouderen. Maar ook al komt het fenomeen relatief dikwijls voor - de prevalentie bedraagt 2 à 5% van de volwassen bevolking - over de aanpak is amper iets geweten", vertelt psychiater dr. Rob Van Buggenhout , voorzitter van de sectie Ouderenpsychiatrie van de Vlaamse Vereniging voor Psychiatrie (VVP). "Dit symposium dient dan ook om collega-psychiaters, maar ook huisartsen, CRA's, sociaal werkers,... die ermee in aanraking komen wat meer houvast te geven."

Een deel van de verklaring voor het gebrek aan informatie over behandelmogelijkheden moeten we zoeken in de vooralsnog beperkte hoeveelheid literatuur over dit onderwerp. Van Buggenhout: "De eerste grote referentiestudie dateert van 1966 (Macmillan & Shaw), maar pas de laatste vier, vijf jaar is het wetenschappelijk onderzoek naar compulsive hoarding echt op gang gekomen. Waarom net dan? Dat is een interessante vraag waarop ik het antwoord jammer genoeg schuldig moet blijven. Misschien speelt het steeds verder wegvallen van sociale controle en het verwateren van familiebanden wel een rol? Veel ouderen leven tegenwoordig in eenzaamheid, waardoor hun omgeving een probleem zoals verzamelwoede pas opmerkt eens het 'te laat' is om bij te sturen. En dergelijke 'ontspoorde' gevallen trekken nu eenmaal meer aandacht."

Op zich is er niets verkeerd met verzamelgedrag, gaat de Leuvense psychiater verder. "Maar als het extreme vormen begint aan te nemen en het huis volgestouwd geraakt, wordt het wel problematisch. Er blijft geen ruimte over om te koken, te bewegen of zelfs te slapen, door de verloedering treedt er ook dikwijls stankoverlast op, er ontstaat brandgevaar, de hygiëne laat te wensen over, enzovoort. Het gevolg is dat er klachten van de buren komen, wat er uiteindelijk toe kan leiden dat de 'hoarder' uit zijn of haar eigen woning wordt gezet."

Ook al zien we compulsive hoarding vooral bij ouderen, de 'aanleg' is veelal al op jonge leeftijd aanwezig. "Signalen die kunnen wijzen op een verhoogd risico op hoarding bij kinderen zijn perfectionisme, uitstelgedrag en moeite om beslissingen te nemen", aldus Van Buggenhout. "De aanleiding voor de manifestatie op latere leeftijd is vaak de confrontatie met een stressvolle gebeurtenis, zoals een verlieservaring. Soms zijn er ook fysieke factoren in het spel, zoals hersenletsels, vooral in de frontale kwabben. En verzamelwoede treedt verder dikwijls op als secundair probleem, bijvoorbeeld bij persoonlijkheidsstoornissen zoals sociale angststoornissen, depressie, alcoholgebruik,..."

Doordat problematische verzamelaars weigerachtig staan tegenover elke inmenging van buitenaf, verloopt de behandeling erg moeizaam. "Tot voor kort werd compulsive hoarding systematisch gecatalogeerd als een symptoom van OCS (obsessief-compulsieve stoornis). Therapieën voor OCS bleken evenwel geen effect te hebben op verzamelwoede, zo wezen studies uit, dus besloot de onderzoekswereld om hoar-ding disorder als een afzonderlijke aandoening op te nemen in de nieuwste versie van het handboek voor psychiatrische diagnostiek, de DSM-5 (2013) - weliswaar onder het hoofdstuk obsessief-compulsieve en verwante aandoeningen", zegt Van Buggenhout. "Maar dat betekent niet dat we nu een wondermiddel of -therapie hebben. Het komt er vooral op aan om een gecombineerde aanpak uit te werken, met naast cognitieve gedragstherapie ook begeleiding door familieleden, mobiele teams, OCMW-medewerkers, enzovoort. Hoarders hebben weinig of geen ziekte-inzicht, het is daarom zaak om hen van dichtbij op te volgen en hen progressief afstand te leren doen van hun spullen."

Namiddagsymposium 'Problematische verzamelzucht bij ouderen'

Wanneer? Donderdag 2 oktober, 12 u. 30-17 u. 00 Waar? UPC KU Leuven, campus Kortenberg, Leuvensesteenweg 517, 3070 Kortenberg Inschrijven? Via mail naar info@vvp-online.be, betalen vóór 20 september via overschrijving naar BE30 7330 2645 0011 met vermelding van 'naam + symposium 2/10' (VVP-lid a50; niet-VVP-lid a70; ASO-lid gratis; ASO-niet-lid a15)

Accreditatie? Rubriek 'Psychiatrie', aangevraagd Meer info? 02-758.08.14 en www.vvp-online.be

Tijs Ruysschaert ■

 

(verscheen in de artsenkrant op 12/9/2014)

VVP web • Leuvensesteenweg 517 • B-3070 Kortenberg • Tel: 02 758 08 14 • GSM: 0498 54 37 05 • Fax: 02 759 98 78 • info@vvp-online.be